Mozart, Haydn i Beethoven w Wiedniu

Dlaczego Wiedeń i ci kompozytorzy

Trzej kompozytorzy epoki klasycyzmu są związani z Wiedniem: Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart i Ludwig van Beethoven. Muzykologowie nazywają ich Pierwszą Szkołą Wiedeńską — termin ukuty przez Raphaela Georga Kiesewettera w 1834 roku. Czasem dodaje się do nich Franza Schuberta. Nie była to szkoła w sensie formalnej grupy nauczającej. Haydn i Mozart grywali razem muzykę kameralną, a Beethoven pobierał lekcje u Haydna. Nazwa się przyjęła i programy koncertowe w tym mieście wciąż w dużej mierze opierają się na ich twórczości.

Haydn, starszy z mistrzów

Haydn urodził się w 1732 roku, a zmarł w Wiedniu w 1809 roku. Zaczynał jako chórzysta w katedrze św. Szczepana, przez znaczną część życia zawodowego był dyrektorem muzycznym rodziny Esterházy i stał się najsłynniejszym kompozytorem Europy. Nazywa się go ojcem symfonii i kwartetu smyczkowego, co ma znaczenie dla koncertu kameralnego, ponieważ kwartet smyczkowy to forma, którą najprawdopodobniej usłyszysz w sali wielkości kościoła. Był przyjacielem i mentorem Mozarta oraz nauczycielem Beethovena.

Beethoven w Wiedniu

Beethoven urodził się w Bonn, a w wieku 21 lat przeniósł się do Wiednia, gdzie studiował kompozycję u Haydna. Najpierw zasłynął jako wirtuoz fortepianu, a wkrótce zyskał wsparcie księcia Lichnowsky'ego, którego mecenat zaowocował trzema triami fortepianowymi — zbiorem Op. 1 z 1795 roku. Wiedeń stał się jego domem na całe życie. Jego dzieła kameralne, tria i kwartety, doskonale odpowiadają małemu zespołowi w kamiennej sali. Jego muzyka sytuuje się na przełomie epoki klasycyzmu i romantyzmu.

„Cztery pory roku" Vivaldiego

Vivaldi był Wenecjaninem, nie Wiedeńczykiem, ale „Cztery pory roku" często pojawiają się w wiedeńskich programach, także w repertuarze Minoritenkirche. Cztery koncerty skrzypcowe powstały około 1718–1723 roku i zostały wydane w Amsterdamie w 1725 roku. Do każdego dołączony jest sonet, co czyni je wczesnym przykładem muzyki programowej: w nutach można śledzić burzę, szczekającego psa i zamarznięty krajobraz. Sam Vivaldi przeniósł się pod koniec życia do Wiednia, licząc na królewskie wsparcie, i tam zmarł w 1741 roku.

Dwa requiem

Niektóre terminy w Minoritenkirche obejmują requiem na chór i orkiestrę. Mozart rozpoczął swoje w Wiedniu pod koniec 1791 roku i pozostawił je niedokończone, gdy zmarł 5 grudnia tegoż roku. Joseph Eybler, a następnie Franz Xaver Süssmayr dokończyli dzieło. „Niemieckie requiem" Brahmsa to inne dzieło: jest napisane po niemiecku, nie po łacinie, ma charakter sakralny, ale nie jest związane z nabożeństwem, i trwa od 65 do 80 minut. Jego pierwsze częściowe wykonanie odbyło się w Wiedniu 1 grudnia 1867 roku i wypadło źle z powodu pomyłki kotlisty.

Poeta na ścianie

W kościele znajduje się monument poświęcony Pietro Metastasiowi, który od 1729 roku był nadwornym poetą w Wiedniu i tam zmarł w 1782 roku. Kompozytorzy sięgali po jego libretta dziesiątkami: samo „Adriano in Siria" zostało opracowane przez ponad 60 z nich. Mozart wykorzystał starsze libretto Metastasia, znacznie przerobione, do „La clemenza di Tito". Relief zwykle opisuje się jako przedstawiający Mozarta i Haydna wśród zgromadzonych wokół umierającego poety. Niezależnie od tego, czy rozpoznajesz twarze, monument wiąże kościół ze światem wiedeńskiej opery.

Czytaj dalej: Minoritenkirche w Wiedniu: co warto zobaczyć

Wieczór kameralny lub wieczór chóralny

Wybierz według formatu. Wieczór kameralny, na przykład kwintet smyczkowy lub zespół wiolonczelowy, jest kameralny i dobrze brzmi w gotyckiej nawie. Wieczór chóralny z orkiestrą, na przykład requiem, jest większy i bardziej uroczysty, co zresztą zapowiada program. Wieczory sezonowe w okresie Wielkanocy, Adwentu, Bożego Narodzenia i Nowego Roku mają własny nastrój. Strona rezerwacji dla każdego terminu podaje wykonawców i utwory tam, gdzie zostały ogłoszone, więc warto z niej skorzystać przy wyborze, a pierwsze dwa–trzy tytuły potraktować jako wskazówkę.

Dla kogo to nie jest

Jeśli chcesz mieć gwarancję konkretnego słynnego utworu w konkretnym dniu, koncert kościelny ze zmiennym programem może nie być odpowiedni. Jeśli oczekujesz inscenizacji operowej, kostiumów lub kolacji, to nie ten format. A jeśli nie lubisz smyczków w rezonującym wnętrzu, kamienny kościół tego nie zmieni. Program jest tu zmienną. Wnętrze, gotyckie sklepienie i mozaika to stałe elementy, więc rezerwuj to miejsce zarówno dla scenerii, jak i dla partytury.